Niacinamide neyi gerçekten yapıyor, neyi yapmıyor?

Niacinamide nedir?

Niacinamide, B3 vitamininin bir formudur; bilimsel yayınlarda nikotinamid adıyla da geçer. Hücrelerde, pek çok kimyasal tepkimeye yardımcı olan NAD+ koenzimlerinin yapımında kullanılır [1]. Cilt bakımında serum, krem ve nemlendiricilere eklenir. Bu rehber cilde sürülen (topikal) niacinamide’i anlatır; ağızdan alınan B3 vitamini takviyeleri bu rehberin kapsamı dışındadır.

2021 tarihli bir anlatı derlemesine (sistematik tarama içermeyen derleme) göre niacinamide’in belirli bir moleküler hedefi olduğuna dair ikna edici kanıt yok; hücrelerin dengesine katkı sağladığı düşünülüyor. Derleme ayrıca oksidatif stresi (serbest radikal yükü) ve iltihabi yanıtı azalttığını, bariyeri güçlendirdiğini ve pigment oluşumunu baskıladığını aktarıyor [1].

Niacinamide ne işe yarar?

Kısa cevap: Çalışmalara göre niacinamide cilt bariyerini destekleyebilir [2, 3], lekelenmeyi azaltabilir [5, 6] ve ince çizgi, kırmızı alacalanma ve sarımsı görünümde iyileşme sağlayabilir [6]. Bu etkiler için kanıt düzeyi orta. Yağlanma ve sivilceye eğilimli ciltle ilgili veriler ise sınırlı. Her etkiyi aşağıda ayrı ayrı ele alıyoruz.

Cilt bariyerini destekler

Laboratuvarda insan keratinositlerinde (üst deri hücreleri) nikotinamid, cilt bariyerindeki yağlardan seramidlerin yapımını doza bağlı olarak 4,1 ile 5,5 kat, serbest yağ asidi ve kolesterol yapımını da artırdı. Kuru cilde sürüldüğünde cildin en dış katmanındaki seramid ve serbest yağ asidi düzeyleri arttı, transepidermal su kaybı (cilt yüzeyinden buharlaşan su) azaldı [3]. Ancak çalışmanın büyük kısmı hücre kültüründe yapıldı. 2004 tarihli bir anlatı derlemesi de niacinamide’in su kaybını azaltıp nemi artırarak bariyeri dengelediğini ve seramid yapımını uyardığını aktarıyor [2].

Kadınlarla yapılan 10 haftalık bir yarım yüz çalışmasında (yüzün iki yarısına farklı ürün sürülür), niacinamide, pantenol (B5 türevi) ve tokoferil asetat (E vitamini formu) içeren nemlendirici vitaminsiz benzeriyle karşılaştırıldı; 2. haftadan itibaren tüm yüze reçeteli %0,025 tretinoin (retinoik asit, bir A vitamini türevi) sürüldü. Vitaminli nemlendiricinin tretinoine ilk alışmayı kolaylaştırdığı ve tretinoine yanıtı artırdığı bildirildi [4]. Ancak bu bir vitamin karışımıydı, çalışma üretici bağlantılıydı ve kozmetik retinol ile değil tretinoinle yapıldı.

Kanıt düzeyi: Orta.

Leke ve ton eşitsizliğini azaltabilir

Laboratuvarda niacinamide, melanin (cilde rengini veren pigment) yapımında görev alan tirozinaz enzimini ve pigment hücrelerindeki melanin üretimini etkilemedi; ancak bir hücre modelinde pigment paketlerinin (melanozom) üst deri hücrelerine aktarımını %35 ile %68 arasında azalttı. Aynı yayındaki klinik çalışmalarda (18 kişide %5; 120 kişide güneş koruyucuyla birlikte %2 niacinamide) 4 hafta sonra lekelenme, taşıyıcıya (etken maddesiz aynı ürün) göre anlamlı olarak azaldı ve cilt açıklığı arttı. Katılımcılar Japon kadınlardı; yazarlar üretici bağlantılıydı [5]. 12 haftalık bir yarım yüz çalışmasında da %5 niacinamide tarafında lekeler azaldı [6].

İltihap sonrası hiperpigmentasyonu (sivilce sonrası lekeler gibi) inceleyen 47 çalışmalık bir sistematik derlemede (çalışmaları belirli bir yöntemle tarayan derleme) niacinamide, yüksek kaliteli çalışmaları olan topikal içerikler arasındaydı. Neredeyse her çalışmada SPF 30 ve üzeri güneş koruyucu önerildi; ölçüm yöntemleri ise farklıydı [7].

Melazma (yüzde simetrik koyu lekelerle seyreden bir cilt hastalığı) için topikal ajanları inceleyen 35 randomize kontrollü çalışmada (katılımcılar gruplara rastgele ayrılır) niacinamide de vardı; ancak güçlü klinik öneri yalnızca üç başka ajana verildi [8]. Melazma düşünüyorsan dermatoloğa başvur.

Kanıt düzeyi: Orta.

İnce çizgi, kızarıklık ve sarımsı görünüm

Güneş hasarı belirtileri olan 50 kadınla yapılan çift kör bir çalışmada (ne katılımcı ne araştırmacı hangi tarafa ne sürüldüğünü bilir), yüzün bir yarısına %5 niacinamide, diğerine taşıyıcı 12 hafta boyunca günde iki kez sürüldü. Niacinamide tarafında ince çizgi ve kırışıklıklar, lekeler, kırmızı alacalanma (yer yer kızarık alanlar) ve sarımsı görünüm azaldı, elastikiyet arttı; niacinamide’in iyi tolere edildiği belirtildi [6]. Katılımcıların hepsi açık tenli kadındı ve yazarlar üretici bağlantılıydı. Bir derlemeye göre de niacinamide, klinik çalışmalarda yaşlanma belirtilerinin ilerlemesini azalttı [1].

Kanıt düzeyi: Orta.

Yağlanmayı azaltabilir mi?

Sınırlı veriye göre azaltabilir. %2 niacinamide ile yapılan iki kısa çalışmada [9]:

• Japonya, 100 kişi, plasebo (etkisiz ürün) kontrollü: %2 niacinamide içeren nemlendirici, sebum (yağ bezlerinin ürettiği yağ) salgılama hızını 2. ve 4. haftada anlamlı olarak düşürdü.
• ABD, 30 kişi, yarım yüz: 6. haftada yüzeydeki sebum azaldı; salgılama hızı anlamlı değişmedi.

Sonuçlar iki toplulukta farklıydı; etkinin herkeste aynı olacağı söylenemez.

Kanıt düzeyi: Sınırlı.

Sivilceye eğilimli ciltte işe yarar mı?

Akne bir cilt hastalığıdır; niacinamide’i burada tedavi olarak değil, akneye eğilimli ciltte çalışılmış bir içerik olarak ele alıyoruz. İki küçük çalışmada %4 nikotinamid jel, reçeteli bir antibiyotik olan %1 klindamisin jelle 8 hafta karşılaştırıldı:

• 76 hasta (1995): Hekim değerlendirmesinde iyileşme oranı %82’ye karşı %68’di; fark anlamlı değildi. Lezyon sayısı ve şiddetindeki azalmalar da benzerdi [10].
• Orta şiddette iltihaplı aknesi olan 80 hasta (tek merkez): Günde iki kez sürülen jellerle akne derecesi benzer ölçüde azaldı; yağlı ciltte nikotinamid daha etkiliydi. Ciddi yan etki görülmedi [11].

Cochrane derlemesine (sağlık kanıtlarını sistematik değerlendiren uluslararası ağ) göre, nikotinamidi klindamisin ya da eritromisinle (başka bir antibiyotik) karşılaştıran dört çalışmanın hiçbiri katılımcıların genel iyileşme değerlendirmesini ölçmedi; çalışmayı bırakma oranlarında ve hafif yan etkilerde fark gösterilemedi, kanıt kalitesi düşüktü [12]. Sivilcelerin geçmiyorsa dermatoloğa başvur.

Kanıt düzeyi: Sınırlı.

Kızarıklığa eğilimli ve hassas cilt

Veri çok sınırlı. Rozasealı (yüzde kalıcı kızarıklıkla seyreden kronik bir cilt hastalığı) 50 kişide, niacinamide içeren bir yüz nemlendiricisinin 4 haftalık kullanımı bariyer ve nem açısından değerlendirildi. Çalışmanın başlığı, nemlendiricinin bariyeri iyileştirdiğini ve rozasealı kişilere fayda sağladığını belirtiyor [13]. Ancak özet sayısal sonuç vermiyor; çalışma küçük, kısa ve üretici bağlantılı. Kalıcı kızarıklık ya da yanma varsa dermatoloğa başvur.

Niacinamide nasıl kullanılır?

Niacinamide’i temizlenmiş cilde, nemlendiriciden önce uygula; sabah kullanıyorsan rutinini güneş koruyucuyla bitir. 12 haftalık yaşlanma ve 8 haftalık akne çalışmalarında niacinamide günde iki kez sürüldü [6, 11]. Çalışmalarda jel ve nemlendirici biçimleri kullanıldı [9, 11, 13]; serum, krem ya da nemlendirici arasında cildinin en rahat ettiği dokuyu seçebilirsin.

Pratikte önerilen sıra:

1. Temizle: Nazik bir temizleyici kullan, cildini kurula.
2. Niacinamide serumu: Birkaç damlayı yüzüne yay; ürün nemlendiricindeyse bu adımı atla.
3. Nemlendirici: Ardından nemlendiricini sür.
4. Güneş koruyucu: Sabahları rutini bununla bitir.

Bu sırayı karşılaştıran bir çalışma kaynaklarımızda yok.

Leke çalışmasında niacinamide güneş koruyucuyla birlikte kullanıldı [5]. Avustralya’da 55 yaş altı 903 yetişkinle yapılan çalışmada, her gün geniş spektrumlu güneş koruyucu kullananlarda 4,5 yıl sonra saptanabilir bir cilt yaşlanması artışı görülmedi; yaşlanma, istediği zaman kullananlara göre %24 daha azdı [14]. Bu çalışmada bazı veriler eksikti.

Niacinamide sabah mı akşam mı kullanılır?

İkisi de olur; 50 kadınla yapılan çalışmada günde iki kez sürüldü [6]. Sabah kullanıyorsan ardından güneş koruyucu sür. Akşam retinol gibi başka bir aktif içerikle aynı rutinde de kullanabilirsin; ayrıntılar uyumluluk bölümünde.

Niacinamide yüzde kaç olmalı?

Çalışmalarda %2 (yağlanma [9]; güneş koruyucuyla lekelenme [5]), %4 (jel; akne [10, 11]) ve %5 (lekelenme [5]; ince çizgi ve elastikiyet [6]) niacinamide kullanıldı. Daha yüksek yüzdelerin daha etkili olduğunu gösteren karşılaştırmalı bir çalışma kaynaklarımızda yok; yüksek oranın daha iyi sonuç vereceğini varsaymamak gerekir.

Niacinamide kullanırken neler yaşanır?

Niacinamide cilt tarafından genellikle iyi tolere edilir [1, 6]; 80 kişilik akne çalışmasında ciddi yan etki görülmedi [11]. Etkiler haftalar içinde ölçüldü: yağlanmada azalma 2 ila 6 hafta [9], lekelenmede azalma 4 hafta [5], sivilcelerde azalma 8 hafta [10, 11], ince çizgi ve elastikiyette iyileşme 12 hafta sonra bildirildi [6].

Bunlar çalışmalardaki ölçüm zamanlarıdır; sonuçlar kişiden kişiye değişebilir.

Cochrane’e göre nikotinamid ile klindamisin arasında hafif yan etkilerde fark gösterilemedi (düşük kaliteli kanıt) [12]. Pratikte hassas ciltte önce yama testi (yeni ürünü birkaç gün küçük bir alanda denemek) önerilir; batma, kızarıklık ya da kaşıntı sürerse bırak, geçmezse dermatoloğa başvur.

Niacinamide hangi içeriklerle kullanılır?

Niacinamide; retinol, C vitamini (L-askorbik asit), güneş koruyucu ve nemlendiricilerle aynı rutinde kullanılabilir. Niacinamide içeren kombinasyonlar, retinoidlerle birlikte kullanıldığı kontrollü çalışmalarda iyi tolere edildi [15, 4]. AHA/BHA gibi asitlerle cildin tahriş olursa bunları farklı zamanlarda kullanman pratik bir çözümdür. Aşağıdaki tablo kısa bir özet sunuyor.

196 kadınla yapılan 8 haftalık bir çalışmada, niacinamide içeren üç üründen oluşan kozmetik rejim (biri kozmetik bir retinol türevi olan %0,3 retinil propiyonat da içeriyordu), reçeteli %0,02 tretinoin ve SPF 30 rejimiyle karşılaştırıldı. Kozmetik rejim 8. haftada kırışıklık görünümünü anlamlı olarak daha çok iyileştirdi, 24. haftada (25’er kişilik alt gruplarda) benzerdi ve ilk 8 hafta tüm ölçütlerde anlamlı olarak daha iyi tolere edildi [15]. Ancak ürünler çok bileşenliydi, retinolün kendisi kullanılmadı ve çalışma üretici bağlantılıydı.

Niacinamide ve C vitamini birlikte kullanılır mı?

Evet, birlikte kullanılabilir. Laboratuvarda, yağ-su karışımı kremlerde UV ışığı altında nikotinamidin C vitamininin bozunmasını hızlandırdığı gösterildi [16]. Bu bulgu aynı krem içindeki kimyasal etkileşimle ilgilidir; cilde ayrı ayrı sürülen ürünler için doğrudan bir sonuç değildir. Niacinamide klinik çalışmalarda başka aktiflerle birlikte de kullanıldı [1]. Tahriş olursa pratikte C vitaminini sabah, niacinamide’i akşam kullanabilirsin. Ayrıntılar için niacinamide ve C vitamini birlikte kullanımı rehberine göz at.

Kimler niacinamide kullanırken dikkat etmeli?

Niacinamide cilt tarafından genellikle iyi tolere edilir [1]. Yine de hassas cildi olanlar, hamile ya da emziren kişiler, reçeteli cilt ilacı kullananlar ve akne, rozasea ya da melazma gibi bir cilt hastalığı olanlar dikkatli olmalı. Hassas ciltte yama testi yol gösterir; diğer durumlarda başlamadan önce hekimine danış.

• Hamilelik ve emzirme: Niacinamide’e özel çalışma kaynaklarımızda yok. Hamilelikte cilt bakım ürünlerinin çoğunun lokal etki gösterdiği bildirilse de [17] bu, niacinamide’in güvenli olduğunu kanıtlamaz; hekimine danış.
• Akne, rozasea ve melazma: Bunlar cilt hastalıklarıdır. Aknede kanıt kalitesi düşük [12], melazmada güçlü öneri yok [8]. Tanı ve tedavi için dermatoloğa başvur.

Sık sorulan sorular

Niacinamide gözenekleri küçültür mü?

Bunu söyleyecek kanıt yok: Kaynaklarımızda gözenek boyutunu tek başına niacinamide ile ölçen bir çalışma bulunmuyor. Yağlanmayla ilgili ise yalnızca sınırlı veri var; %2 niacinamide, Japonya’daki çalışmada sebum salgılama hızını, ABD’dekinde yüzeydeki sebumu azalttı [9]. Bunun gözenek görünümüne yansıyıp yansımadığı ise bu çalışmalardan anlaşılmıyor.

Niacinamide her gün kullanılır mı?

Evet. Örneğin 50 kadınla yapılan 12 haftalık çalışmada %5 niacinamide her gün, günde iki kez sürüldü ve iyi tolere edildiği belirtildi [6]. Cildin hassassa pratikte günde bir kez başlaman, cildin rahat ederse sıklığı artırman önerilir. Kızarıklık ya da batma olursa sıklığı azalt ya da ara ver.

Niacinamide sivilce izlerine (lekelerine) iyi gelir mi?

Sivilce sonrası koyu lekeler (iltihap sonrası hiperpigmentasyon) için niacinamide, yüksek kaliteli çalışmaları olan topikal içerikler arasında yer alıyor [7]. Bu derlemede en çok yüksek kaliteli çalışmayla desteklenenler ise retinoidler, hidroksi asitler ve geniş spektrumlu güneş koruyuculardı. Çukur izler ise bu kaynakların kapsamı dışında; onlar için dermatoloğa başvur.

%10 niacinamide daha mı etkili?

Bunu gösteren bir kanıt yok. Çalışmalarda %2 [9], %4 [10] ve %5 [6] niacinamide kullanıldı; %10 gibi daha yüksek bir oranı bunlarla karşılaştıran bir çalışma kaynaklarımızda yok. Bu yüzden daha yüksek yüzdenin daha fazla fayda sağladığını varsaymamak gerekir. Ürün seçerken cildinin ürüne nasıl tepki verdiğine de dikkat et.

Niacinamide hamilelikte kullanılır mı?

Hamilelikte niacinamide’i inceleyen bir çalışma kaynaklarımızda yok. 2011 tarihli kısa bir değerlendirme yazısına göre hamilelikte kullanılan cilt bakım ürünlerinin çoğu lokal etki gösterir ve vücutta çok düşük düzeylere ulaşır; istisna olarak hidrokinon ve tretinoin anılıyor [17]. Bu, niacinamide’in güvenli olduğunu kanıtlamaz; kullanmadan önce hekimine danış.

Niacinamide ve retinol aynı anda sürülür mü?

Evet, birlikte kullanılabilir. Niacinamide içeren ürünlerin retinoidlerle kullanıldığı kontrollü çalışmalarda kombinasyonlar iyi tolere edildi [15, 4]; ancak bu çalışmalar retinolün kendisiyle değil, retinil propiyonat ve tretinoinle yapıldı ve üretici bağlantılıydı. Sıra ve hassas ciltte nasıl başlanacağı için retinol ve niacinamide birlikte kullanımı rehberine göz at.

Kaynaklar

1. Boo YC. Mechanistic Basis and Clinical Evidence for the Applications of Nicotinamide (Niacinamide) to Control Skin Aging and Pigmentation. Antioxidants (Basel). 2021;10(8):1315. PubMed · DOI
2. Gehring W. Nicotinic acid/niacinamide and the skin. J Cosmet Dermatol. 2004;3(2):88-93. PubMed · DOI
3. Tanno O, Ota Y, Kitamura N, Katsube T, Inoue S. Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier. Br J Dermatol. 2000;143(3):524-531. PubMed · DOI
4. Draelos ZD, Ertel KD, Berge CA. Facilitating facial retinization through barrier improvement. Cutis. 2006;78(4):275-281. PubMed
5. Hakozaki T, Minwalla L, Zhuang J, et al. The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. Br J Dermatol. 2002;147(1):20-31. PubMed · DOI
6. Bissett DL, Oblong JE, Berge CA. Niacinamide: A B vitamin that improves aging facial skin appearance. Dermatol Surg. 2005;31(7 Pt 2):860-865. PubMed · DOI
7. Tan MG, Kim WB, Jo CE, Nabieva K, Kirshen C, Ortiz AE. Topical treatment for postinflammatory hyperpigmentation: a systematic review. J Dermatolog Treat. 2022;33(5):2518-2526. PubMed · DOI
8. Austin E, Nguyen JK, Jagdeo J. Topical Treatments for Melasma: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. J Drugs Dermatol. 2019;18(11):1156-1171. PubMed
9. Draelos ZD, Matsubara A, Smiles K. The effect of 2% niacinamide on facial sebum production. J Cosmet Laser Ther. 2006;8(2):96-101. PubMed · DOI
10. Shalita AR, Smith JG, Parish LC, Sofman MS, Chalker DK. Topical nicotinamide compared with clindamycin gel in the treatment of inflammatory acne vulgaris. Int J Dermatol. 1995;34(6):434-437. PubMed · DOI
11. Khodaeiani E, Fouladi RF, Amirnia M, Saeidi M, Karimi ER. Topical 4% nicotinamide vs. 1% clindamycin in moderate inflammatory acne vulgaris. Int J Dermatol. 2013;52(8):999-1004. PubMed · DOI
12. Liu H, Yu H, Xia J, et al. Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne. Cochrane Database Syst Rev. 2020;5(5):CD011368. PubMed · DOI
13. Draelos ZD, Ertel K, Berge C. Niacinamide-containing facial moisturizer improves skin barrier and benefits subjects with rosacea. Cutis. 2005;76(2):135-141. PubMed
14. Hughes MC, Williams GM, Baker P, Green AC. Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial. Ann Intern Med. 2013;158(11):781-790. PubMed · DOI
15. Fu JJ, Hillebrand GG, Raleigh P, et al. A randomized, controlled comparative study of the wrinkle reduction benefits of a cosmetic niacinamide/peptide/retinyl propionate product regimen vs. a prescription 0.02% tretinoin product regimen. Br J Dermatol. 2010;162(3):647-654. PubMed · DOI
16. Ahmad I, Sheraz MA, Ahmed S, Bano R, Vaid FH. Photochemical interaction of ascorbic acid with riboflavin, nicotinamide and alpha-tocopherol in cream formulations. Int J Cosmet Sci. 2012;34(2):123-131. PubMed · DOI
17. Bozzo P, Chua-Gocheco A, Einarson A. Safety of skin care products during pregnancy. Can Fam Physician. 2011;57(6):665-667. PubMed